Beli luk je cenjen hiljadama godina – ne samo zbog prepoznatljivog ukusa, već i zbog svojih lekovitih svojstava. Njegova istorija obuhvata gotovo sve velike civilizacije, od drevne Mesopotamije i Egipta do savremenih laboratorija
Izvorno, beli luk potiče iz centralne Azije, odakle se, zahvaljujući migracijama naroda, proširio po Evropi i stigao u Sjedinjene Američke Države. Danas je Kina najveći proizvođač belog luka na svetu, prenosi BBC.
Beli luk kroz istoriju i mitologiju
Ova biljka milenijumima ima kulturološki i duhovni značaj. U staroj Grčkoj, beli luk je ostavljan na raskrsnicama kao ponuda Hekati, boginji magije i zaštitnici domaćinstva. U Egiptu je pronađen u grobnici faraona Tutankamona, jer se verovalo da će ga štititi u zagrobnom životu.
Rimski vojnici su ga jeli uverenjem da im daje snagu i hrabrost, pa su ga svojim osvajanjima raširili Evropom. Iako je bio cenjen zbog lekovitih svojstava, u kulinarskom smislu dugo je bio ”hrana siromašnih“ – robova koji su gradili piramide i mornara kojima je prikrivao ukus pokvarene hrane.
Od sirotinjske hrane do kraljevskog stola
Stav o belom luku počeo je da se menja tokom renesanse. U 16. veku postaje deo evropskih trpeza zahvaljujući francuskom kralju Anriju IV, koji je bio kršten belim lukom i sam ga rado jeo. Popularnost se nastavila i u viktorijanskoj Engleskoj u 19. veku.
U Sjedinjene Države beli luk stiže tek sredinom 20. veka, zahvaljujući migrantima koji su ga uneli u američku kuhinju, čime su srušeni dotadašnji negativni stereotipi o njegovom mirisu i „seljačkom poreklu“.
Više od 600 sorti širom sveta
Danas u svetu postoji više od 600 sorti belog luka. Posebno su cenjene sorte iz Uzbekistana i Gruzije, koje su tek nedavno postale dostupne na svetskom tržištu.
Prirodni lek sa potvrđenim efektima
Pored kulinarske vrednosti, beli luk i dalje ima značajno mesto u narodnoj medicini. Koristi se za ublažavanje simptoma prehlade, a brojna istraživanja proučavaju njegov uticaj na krvni pritisak, holesterol i čak na rizik od raka.
Iako rezultati studija nisu uvek jednoznačni, istraživanje Univerziteta u Sidneju iz 2014. godine potvrdilo je njegova antibakterijska, antivirusna i antigljivična svojstva – čime je beli luk, simbolično, iz mitova i verovanja prešao u domen naučno potvrđene koristi.
