Istraživači Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije zabeležili su na Sjeničko-pešterskoj visoravni crnokrilog zijavca (Glareola nordmanni), jednu od najređe viđenih ptica u Srbiji. Reč je o tek trećem dokumentovanom nalazu ove vrste u našoj zemlji, i to posle skoro četiri decenije
Ptica je primećena 2. maja tokom obilaska akumulacionog jezera između sela Karajukića Bunari i Braćak, gde su istraživači zabeležili više desetina različitih vrsta šljukarica. Među njima se pojavio i jedan primerak zijavca, neobične ptice koja podseća na veliku čiopu, sa kratkim kljunom i račvastim crnim repom.
Nakon detaljnog posmatranja i fotografisanja u letu, potvrđeno je da je reč o crnokrilom zijavcu, vrsti koja u Srbiji do sada ima samo dva dokumentovana nalaza. Prethodni put zabeležena je 1989. godine u blizini Kladova.
Pticu su otkrili Ognjen Todorović i Marko Gavrilović, a naknadno su je fotografisali Vukas i Vladan Vučković.
„Dok smo rano ujutru gledali sive vetruške kako hvataju insekte u letu, projurila je tamna ptica, definitivno zijavac, ali nekako čudan. Kada sam uspeo malo bolje da je pogledam, nisam mogao da verujem šta vidim – crnokrili zijavac”, opisao je Ognjen Todorović. Kako navodi, ptica je ubrzo odletela, ali se ponovo pojavila ispred njega, što mu je omogućilo da je fotografiše i potvrdi nalaz.
Crnokrili zijavci inače naseljavaju stepe i slana jezera od severa Crnog mora do Mongolije, dok zimu provode u podsaharskoj Africi. Pretpostavlja se da je ova jedinka tokom povratka ka gnezdilištima skrenula sa uobičajene rute i zalutala na Pešter.
Ovaj nalaz, kako ističu u DZPPS-u, još jednom potvrđuje veliki značaj Pešterskog polja i šire Sjeničko-pešterske visoravni za seobu, odmor i ishranu ptica. Na ovom području beležene su i druge retke vrste, među kojima su azijski zlatni vivak, planinski zujavac, belonokta i siva vetruška, crni strvinar, planinski orao, ušata ševa i druge.
Članovi i saradnici DZPPS-a istražuju ptice Sjeničko-pešterske visoravni gotovo 20 godina, a u poslednjoj deceniji istraživanja su intenzivirana, što je dovelo do niza važnih otkrića. Uprkos tome, upozoravaju da se na Pešteru nastavlja nelegalna eksploatacija treseta, dok dodatnu pretnju predstavlja i najavljena izgradnja vetroparka na granici sa Crnom Gorom, na značajnom koridoru seobe ptica.
Peštersko područje valorizovano je kao Specijalni rezervat prirode, Međunarodno značajno područje za ptice, Ramsarsko područje, deo EMERALD ekološke mreže, kao i značajno stanište biljaka i dnevnih leptira.
Od 2025. godine na ovom području realizuje se i projekat PROZHUM, usmeren na istraživanje podzemnih voda Pešterskog polja i biodiverziteta duž vodotokova Vape i Jablanice kod Sjenice. Projekat finansira Istraživački institut za zaštitu mediteranskih močvara „Tour du Valat” iz Francuske.
Foto: Vukašin Vučković
