Urbani regioni Evropske unije i dalje prednjače u ulaganjima u istraživanje i razvoj, patentima, žigovima i industrijskom dizajnu, ali nova analiza Zajedničkog istraživačkog centra Evropske komisije (JRC) pokazuje da i pojedini ruralni regioni ostvaruju iznadprosečne rezultate. Ovi primeri, kako se navodi, potvrđuju da inovacioni potencijal ne pripada isključivo gradovima, već da i ruralna područja mogu biti snažni centri razvoja kada imaju odgovarajuću industrijsku bazu, istraživačku podršku i veze sa urbanim inovacionim hubovima

Nova studija JRC-a, zasnovana na detaljnije razvijenim pokazateljima o ulaganjima u istraživanje i razvoj, broju patenata, žigova i industrijskog dizajna, potvrđuje postojanje dugotrajnog jaza između urbanih i ruralnih regiona u EU. Istovremeno, ukazuje i na to da među ruralnim teritorijama postoje značajne razlike, kao i na regione koji uspevaju da nadmaše evropske proseke.

Prema podacima za 2022. godinu, regioni EU-27 uložili su ukupno oko 313,6 milijardi evra u istraživanje i razvoj, što u proseku iznosi oko 2,2 odsto bruto domaćeg proizvoda EU. Urbani regioni ulažu oko 2,4 odsto svog BDP-a u ovu oblast i nose više od polovine ukupne potrošnje za istraživanje i razvoj u Uniji. Na vrhu su veliki urbani centri kao što su Štutgart, Brisel, Insbruk, Stokholm, Tuluz, Berlin, Beč i Helsinki.

Ruralni regioni, s druge strane, u proseku ulažu oko 1,6 odsto BDP-a, ali više od petine njih beleži rezultate iznad proseka EU. Među istaknutim primerima su delovi zapadne Nemačke, Gornje Austrije i jugozapadne Francuske, gde ulaganja u istraživanje i razvoj prelaze tri odsto BDP-a.

Sličan obrazac vidi se i kod patenata, koji predstavljaju važan pokazatelj tehnoloških inovacija. Dok urbani regioni u proseku beleže više od 500 patentnih prijava na 100.000 stanovnika, ruralni regioni ostaju na oko 180. Ipak, pojedini ruralni regioni beleže izuzetne rezultate. Kao posebno upečatljiv primer navodi se Hildburghauzen u Nemačkoj, sa oko 3.300 patentnih prijava na 100.000 stanovnika, što ga čini vodećim ruralnim regionom u Evropi u ovoj oblasti.

I kod žigova, koji ukazuju na razvoj novih proizvoda, tržišno pozicioniranje i prepoznatljivost firmi, dominiraju gradovi i industrijski centri. Minhen je na vrhu sa više od 1.600 žigova na 100.000 stanovnika, a visoke rezultate beleže i Pariz, Diseldorf, Amsterdam, Talin, Salcburg, Milano i Stokholm. Ipak, u pojedinim ruralnim regionima takođe su zabeleženi rezultati iznad evropskog proseka, naročito tamo gde postoje nišne specijalizacije, izvozno orijentisana privreda ili prekogranični poslovni ekosistemi.

Industrijski dizajn, kao kreativna i proizvodno usmerena dimenzija inovacija, pokazuje slične trendove. Urbani regioni u proseku beleže više od 150 registrovanih dizajna na 100.000 stanovnika, dok ruralni ostaju na oko 56. Međutim, i ovde se izdvajaju pojedini ruralni regioni, posebno u Austriji, Nemačkoj, Danskoj, Poljskoj i Italiji, gde su prisutne specijalizovana proizvodnja, zanatske delatnosti i snažna tradicija dizajna.

Analiza JRC-a ukazuje da su najbolji rezultati ruralnih sredina najčešće povezani sa specijalizovanim industrijama, javnim istraživačkim institucijama ili blizinom urbanih inovacionih centara. Zbog toga autori studije naglašavaju značaj politika koje uvažavaju teritorijalne specifičnosti i podstiču ravnomerniji inovacioni razvoj širom Evrope.

Studija je deo šire inicijative Evropske komisije za jačanje inovacija i preduzetništva u ruralnim područjima, u okviru dugoročne vizije za sela i manje razvijene teritorije EU.