Povodom Svetskog dana roda, Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije saopštilo je da najveća kolonija belih roda u Srbiji, smeštena na nedovršenom objektu pored auto-puta u Novom Sadu, nastavlja da raste i ove godine broji 75 aktivnih gnezda
Snimanje i kartiranje kolonije belih roda (Ciconia ciconia) na ostacima betonskog objekta pored auto-puta u Novom Sadu završeno je uoči Svetskog dana roda, a utvrđeno je prisustvo čak 75 aktivnih gnezda. Kako navode iz Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije (DZPPS), reč je o najvećoj koloniji belih roda u Srbiji i jednoj od najvećih ikada zabeleženih u Evropi.
Prema dostupnim podacima, veća je samo kolonija u gradu Alfaro na severu Španije, gde je zabeleženo oko 120 gnezda.
Razvoj novosadske kolonije prati se od 2014. godine, kada je na betonskoj konstrukciji nedovršene zgrade pronađeno prvo gnezdo. Od tada broj roda iz godine u godinu raste, a neobična građevina na obodu grada postala je jedinstveno utočište za jednu od najprepoznatljivijih ptica Srbije.
Gotovo 300 mladunaca kreće na put ka Africi
Očekuje se da će od kraja juna do sredine jula koloniju napustiti gotovo 300 mladunaca, koji ovde stasavaju pred svoje prvo veliko putovanje ka zimovalištima u podsaharskoj Africi. Bele rode tokom seobe prelaze oko 12.000 kilometara u jednom smeru, a na tom putu suočavaju se sa brojnim opasnostima.
Najugroženije su mlade rode, koje se u prve dve godine ne vraćaju u gnezdilište, već uglavnom lutaju po Africi dok ne dostignu polnu zrelost. Prema podacima DZPPS-a, samo jedna od deset mladih roda uspeva da se vrati na mesto izleganja nakon tri godine.
„Fascinantan prizor tolikog broja belih roda u gnezdima na jednom mestu postaje još fascinantniji kada znamo koliki put rode prelaze da bi se ovde gnezdile i koje sve opasnosti izbegnu one koje uspešno dođu. To nas još više obavezuje da se ova kolonija očuva kao velika prirodna vrednost“, poručuje Uroš Stojiljković iz DZPPS-a.
Kolonija pokazuje i koliko su staništa ugrožena
Uspeh ove kolonije ima i drugu stranu. Rode koje se gnezde na obodu Novog Sada značajan deo hrane pronalaze na gradskoj deponiji, ali i na ostacima nekadašnjih vlažnih staništa duž Dunava.
Ritovi, bare i plavne livade, koji su vekovima bili njihova prirodna hranilišta, danas su uglavnom nestali pod pritiskom urbanizacije i intenzivnog korišćenja prostora. Bele rode su, između ostalog, ugrožene zbog gubitka vlažnih i travnih staništa, krivolova, kao i sudara i kratkih spojeva sa električnim vodovima.
„Kolonija od 75 gnezda pokazuje koliko je priroda sposobna da se prilagodi čoveku, ali i koliko je čovek dužan da sačuva ono malo prirodnih staništa koja su joj preostala“, zaključuje Stojiljković.
Foto: Nenad Mihajlović
