Posmatranje i praćenje krupnih zveri u Parku prirode „Golija”, Parku prirode „Zlatibor” kao i u Nacionalnom parku „Kopaonik” pokazale je porast brojnosti mrkih medveda i vukova u Srbiji, kao i da je broj prijava štete smanjen, navodi se u saopštenju Zavoda za zaštitu prirode Srbije povodom VI skupa institucija za zaštitu prirode „Partnerstvom ka zaštiti prirode”
Mrki medved je najkrupniji pripadnik reda zveri kod nas. Nekada je bio široko rasprostranjen na teritoriji Srbije. Do kraja dvadesetog veka bilo je sve manje staništa mrkog medveda u Srbiji, što je praćeno i smanjenjem brojnosti populacija ove krupne zveri.
Najnoviji podaci Zavoda ukazuju na značajan oporavak vrste, praćen porastom brojnosti populacije i širenjem oblasti rasprostranjenja. U tom smislu, zabeleženi su i „neobični” nalazi tokom 2019. godine, na Gledićkim planinama severno od Trstenika i u blizini Lapova, kao i u Koceljevi gde je zbog pokradenog meda sumnja prvo pala na komšiju, ali su „lopova” odali tragovi šapa.
Današnji areal vrste obuhvata planinska područja na zapadu, jugozapadu i u centralnim delovima Srbije, kao i planinsko područje između Dunava i Crnog Timoka u severoistočnoj i istočnoj Srbiji. Mrki medved se vratio i na Staru planinu.
Stabilan populacioni status vuka u Srbiji
Posle mrkog medveda vuk je najkrupniji pripadnik reda zveri u Srbiji. Areal vrste u našoj zemlji je relativno širok. Na prostorima južno od Save i Dunava vuk jedino izostaje na prostoru Mačve i doline Velike Morave. Na teritoriji AP Vojvodine populacija se održava na prostoru Deliblatske peščare i Vršačkih planina. Stalni konflikti sa čovekom, gotovo istorijskog trajanja, doveli su i do povremenih lokalnih iščeznuća populacija vuka, ali je on do današnjih dana, ipak, sačuvao stabilan populacioni status i u Srbiji, a i u širem regionu Balkana, navodi se u saopštenju ZZPS.
U cilju efikasne zaštite medveda kao strogo zaštićene vrste i sprečavanja nanošenja šteta domaćinstvima koja se nalaze na području gde medved ima staništa, Zavod za zaštitu prirode Srbije i JP „Srbijašume”, kao upravljač zaštićenih područja Park prirode „Golija” pokrenuli su 2017. godine projekat monitoringa medveda na Goliji, projektne aktivnosti su 2019. proširili na Parku Prirode „Zlatibor”.
– Tokom trajanja projekta konstatovano je da je populacija medveda u blagom porastu, kao i da je i broj prijava šteta ove godine smanjen. Realna je pretpostavka da je deo razloga u tome što je ove godine urod šumskih i drugih plodova bio znatno veći u odnosu na prethodnu, i da je usled aktiviranja hranilišta i intenzivnog održavanja već postojećih došlo do smanjenja odštetnih zahteva, kao i samog obima pričinjenih šteta, stoji u saopštenju.
Tokom treće godine realizacije projekta sakupljeni su dodatni podaci o prisustvu i kretanju mrkih medveda na području Parka prirode „Golija”.
Prethodno je procenjeno brojno stanje na 15 do 20 stalno ili povremeno prisutnih jedinki oba pola i različitog uzrasta. Najnoviji podaci govore da se broj jedinki povećao na 30 i više. Potvrđeno je i ranije registrovano prisustvo ženki sa jednim, dva i tri mladunca, dok je deo mužjaka privremeno prisutan, što je u skladu sa njihovim uobičajenim ponašanjem. Vrsta obitava u, za nju karakterističnim tipovima staništa, koje čine kompleksi čisto četinarskih šuma i mešovitih, lišćarsko-četinarskih i lišćarskih šuma.
Ove godine je, prema rezultatima projekta, primetno smanjenje broja i obima šteta na imovini lokalnog stanovništva, dok je struktura pričinjenih šteta manje-više ista kao i prethodne godine. Jedan od razloga je, svakako, postavljanje novih i obnavljanje postojećih mesta za prihranu medveda.
Park prirode „Zlatibor” – stalno mesto boravka mrkog medveda
Ustanovljeno je i da je područje Parka prirode „Zlatibor” postalo stalno mesto boravka mrkog medveda. Raniji podaci su ukazivali da je područje Zlatibora pretežno tranzitno, ka južnim i jugoistočnim područjima. Na osnovu postojećih podataka zaključeno je da i dalje postoji stalna komunikacija i kretanje jedinki sa prostora Tare, preko Šargana i Mokre Gore prema Goliji, Uvcu i Zlataru.
U toku 2019. godine pokrenut je i projekat sa JP „Nacionalni park Kopaonik” u cilju sakupljanja podataka o prisustvu vuka i mrkog medveda na području Parka, kao osnova za nastavak i unapređenje daljih istraživanja. Neke ranije pretpostavke o prisustvu barem tri ili četiri čopora koji privremeno ili stalno imaju aktivnosti na zaštićenom području biće u narednom periodu predmet provere. Konstatovano je da je učestalost pojave i viđanja mrkog medveda u porastu. Zbog potrebe nadzora i planskog upravljanja populacijom vuka predlaže se formiranje hranilišta (mrciništa). U tom smislu, za sada su predložene tri lokacije. Dve od njih su, kako se navodi u izveštaju Zavoda, bile i do sada periodično aktivne („Rendara” i „Livađe”), dok je gradnja treće planirana na novoj lokaciji („Ibrova ravan”). Očekivanja su da će ova mrciništa biti pogodna i za privlačenje ptica – lešinara, poput beloglavog supa.
Nastavak terenskih istraživanja, realizacije ciljeva i kompletiranja podataka u okviru sadašnjeg projekta planirani su i za zimsku i prolećnu sezonu kalendarske 2020. godine.
