Sezonsko premeštanje stoke između nizijskih i planinskih pašnjaka, poznato kao transhumanca, u Rumuniji nije samo deo tradicije, već i primer održivog stočarstva koje čuva biodiverzitet, autohtone rase i ruralne zajednice
Svakog proleća, kada se sneg povuče sa Karpata, hiljade ovaca kreću tradicionalnim pašnjačkim rutama ka visokoplaninskim pašnjacima, gde provode leto. U jesen se vraćaju u doline, prateći ritam koji je vekovima oblikovao rumunske pejzaže i način života stočara.
Jedan od primera očuvanja ove prakse je farma George Catean, porodično gazdinstvo šeste generacije. Na farmi se uzgaja oko 1.400 ovaca i 120 krava, dok se na 300 hektara proizvode ratarske kulture i stočna hrana, navodi portal Evropske komisije.
Farma i danas primenjuje transhumancu – sezonsku migraciju stoke između nizijskih i planinskih područja. Iako je reč o tradicionalnom sistemu, ona se pokazuje kao izuzetno efikasan model održive stočarske proizvodnje.
Ispaša koja čuva pašnjake
Kombinacija sezonske ispaše i hrane proizvedene na gazdinstvu donosi koristi koje prevazilaze samu farmu. Tokom leta stoka pase na raznovrsnim planinskim travnjacima, dok se nižim pašnjacima omogućava oporavak. Na taj način koristi se zemljište koje bi inače bilo teško obradivo, a istovremeno se čuvaju otvoreni travnjački predeli.
Bez stoke, takvi predeli postepeno zarastaju, što dovodi do gubitka staništa za brojne vrste biljaka, insekata i ptica. Tradicionalna ispaša zato ima važnu ulogu u očuvanju poluprirodnih travnjaka, posebno u područjima visoke prirodne vrednosti, kojih Rumunija ima među najviše u Evropskoj uniji.
Posebnu vrednost imaju i autohtone rase koje se uzgajaju na ovakvim farmama. Iako ne daju najviše prinose mleka i često nisu pogodne za intenzivne sisteme proizvodnje, one su otpornije na klimatske promene, prilagođene planinskim uslovima i sposobne da opstanu u predelima u kojima žive krupne zveri, poput medveda i vukova.
Njihovo očuvanje, kako ističu stručnjaci, znači i očuvanje genetskog nasleđa, biodiverziteta i otpornosti buduće poljoprivrede.
Manja zavisnost od tržišta hrane
Transhumanca pokazuje prednosti i u ekonomskom smislu. Proizvodnja hrane na samoj farmi smanjuje zavisnost od nestabilnih cena stočne hrane i robnih tržišta, dok letnja ispaša smanjuje potrebu za dodatnom kabastom hranom.
Korišćenjem prirodnih travnih resursa, gazdinstva mogu da smanje troškove proizvodnje, a da pri tome ne ugroze dobrobit životinja ni produktivnost.
Farma George Catean pokazuje da tradicionalne prakse i savremeni ciljevi održivosti nisu u suprotnosti. Naprotiv, sezonsko kretanje stoke doprinosi boljem korišćenju prirodnih resursa, očuvanju biodiverziteta, zdravijem zemljištu i opstanku ruralnih zajednica.
U vreme kada Evropa traži načine da stočarstvo učini otpornijim i ekološki prihvatljivijim, ovaj primer iz Rumunije pokazuje da rešenja ne moraju uvek biti isključivo tehnološka. Ona se mogu pronaći i u znanju koje su generacije stočara već proverile u praksi — u sistemima koji povezuju proizvodnju hrane, prirodu i život na selu.
Foto: Pexels
