Nekada sinonim za uspeh domaćeg voćarstva, jabuka danas gubi korak – sve više proizvođača u zapadnoj Srbiji odustaje od ove kulture zbog visokih troškova, klimatskih rizika i niske otkupne cene, dok primat polako preuzima šljiva, podstaknuta rastom broja destilerija i prerade
Iako je jabuka i dalje među deset najznačajnijih izvoznih artikala Srbije, proizvodnja ovog voća u poslednjoj deceniji beleži ozbiljan pad. Razlozi su brojni – od klimatskih promena i nepredvidivih vremenskih uslova, do visokih troškova proizvodnje koji jabuku sve češće čine neisplativom kulturom.
Tradicija voćarstva u moravskoj kotlini i prisustvo Instituta za voćarstvo u Čačku decenijama su činili čačanski kraj jednim od najvažnijih centara u gajenju jabuke. Međutim, situacija se poslednjih godina bitno promenila. „Iz godine u godinu broj zasada jabuke se smanjuje, a ima slučajeva gde su voćnjaci ostali zapušteni jer proizvođači više ne mogu da prate troškove“, kaže Darko Jevremović, direktor Instituta za voćarstvo u Čačku.
Prema njegovim rečima, poskupljenje đubriva, goriva i zaštitnih preparata nakon krize u Ukrajini dodatno je opteretilo proizvođače, dok je cena ploda ostala ista. „To je destimulisalo mnoge voćare – troškovi rastu, a zarada stagnira“, dodaje Jevremović.
U zapadnoj Srbiji, gde je voćarstvo najrazvijenije, štete od mraza, suše i ranog snega ove godine su prepolovile rod. Cena prve klase jabuke kreće se između 60 i 65 dinara, što proizvođačima nije dovoljno da pokriju ulaganja. „Proizvodnja je postala preskupa, a cena je kao pre deset godina – čak i niža“, kaže voćar Tomo Jelić, dok njegov kolega Nenad Popović ocenjuje da trenutne cene „nisu ni približno zadovoljavajuće“.
Zbog svega toga, sve veći broj proizvođača okreće se drugim kulturama. „Poslednjih godina primat preuzima šljiva, jer raste broj destilerija i potražnja za sadnim materijalom. Polako se širi i kruška, a interesantna postaje i dunja zbog prerađivačke industrije“, objašnjava Jevremović.
Stručnjaci upozoravaju da će, zbog promenjene klime i iscrpljenog zemljišta, voće i narednih godina trpeti posledice, pa se od domaćih proizvođača očekuje da se prilagode novim uslovima i traže održivije modele proizvodnje.
