Studijsko putovanje kroz četiri vinogradarske regije, koji je organizovala Hrvatska gospodarska komora, bilo je prilika da novinari desetak medija iz Srbije, iz prve ruke, dakle u razgovoru sa hrvatskim vinarima, ali i zvaničnicima te države zaduženim za poljoprivredu, saznaju koje su to barijere morali da prebrode i sa kakvim se problemima sada suočavaju.
Ako je suditi prema izjavi Zorana Vasića, pomoćnika ministra poljoprivrede u Vladi Hrvatske, nije sve išlo tako glatko. I to uprkos činjenici da su pre ulaska u EU hrvatskim poljoprivrednicima na raspolaganju bile ne samo državne subvencije, već i sredstva iz evropskih pretpristupnih fondova.
U sektoru proizvodnje vina jedan od neophodnih koraka bilo je uspostavljanje Vinogradarskog registra, koji sadrži podatke o proizvođaču, odnosno o površinama pod vinovom lozom, godišnjoj proizvodnji (izjave o berbi, proizvodnji i zalihama), kao i pregled površina na ortofoto snimcima. Takođe, bilo je potrebno sistem kategorizacije proizvoda od vina prilagoditi tako da se postojeći sistem zaštićenih oznaka geografskog porekla transformiše u evropski sistem zaštićenih oznaka izvornosti, geografskog porekla i tradicionalnih izraza.
– Iz fondova EU prošle godine smo dobili više od 11,8 miliona evra i sada od svakog vinara pojedinačno zavisi koliko će biti spreman da iskoristi ponuđena sredstva. Poznato je da u prvoj godini posle ulaska u EU nismo uspeli da iskoristimo sva sredstva koja su nam bila na raspolaganju, ali se nadam da ćemo sada biti uspešniji i da ćemo, zahvaljujući tim ulaganjima, povećati izvoz. U krajnjem slučaju opredelili smo se za ulazak u EU i tržište od oko 500 miliona potrošača što treba da nas podstiče da budemo konkurentniji – izjavio je Vasić obraćajući se novinarima iz Srbije.
Komentarišući slabo prisustvo srpskih proizvođača vina na hrvatskom tržištu on je rekao da nema posebnih barijera koje bi to sprečile već je problem u kvotama i carinama koje su posle ulaska u EU porasle za 70 odsto.
Kad je reč o izvorima finansiranja, hrvatskim vinogradarima i vinarima na raspolaganju su sredstva iz dva evropska fonda – reč je o EU poljoprivrednom garantnom fondu (EAGF) i EU poljoprivrednom fondu za ruralni razvoj (EAFRD). Sredstva EAGF, u iznosu od oko 11,9 miliona evra, koriste se za direktna plaćanja vinogradarima, kao i za realizaciju Nacionalnog programa pomoći sektoru vina. Sredstva EAFRD namenjena su razvoju poljoprivrede i ruralnih područja, uključujući i vinogradarstvo u delu koji nije obuhvaćen merama iz Nacionalnog programa. Što se tiče podrške proizvodnji vina, EU nudi brojne instrumente kroz koje je moguće unaprediti proizvodnju kao i institucije u sektoru vina. U periodu pre pristupanja EU, u Hrvatskoj su proizvođačima na raspolaganju bila sredstva fondova SAPARD, kasnije i IPARD a institucije su mogle da budu korisnici projekata kroz IPA program. Kroz program TAIEX bila je dostupna tehnička podrška. Nakon pristupanja EU vinarima i vinogradarima na raspolaganju su sredstva namenjena za ruralni razvoj i sredstva vinske omotnice.
Da bi ova sredstva mogla da budu dostupna Hrvatska je morala da usvoji Program ruralnog razvoja i Nacionalni program pomoći sektoru vina kojima su utvrđeni ciljevi sprovođenja, mere koje će se finansirati, količina dostupnih sredstava i intenzitet podrške. Pri tom se vodilo računa o izbegavanju dvostrukog finansiranja, jer to u EU nije prihvatljivo, odnosno nije moguće za istu aktivnost odobriti finansiranje iz više izvora. Sufinansiranje promocije evropskih vina moguće je ostvariti kroz meru “Promidžba” (promocija) kojom se podstiče promocija EU vina na tržištima trećih zemalja, a odnedavno i na unutrašnjem tržištu, pri čemu promotivne aktivnosti ne mogu biti usmerene na brend, ili na proizvođača, već na odgovornu konzumaciju vina i na promociju šeme EU o zaštićenim oznakama izvornosti i zaštićenim oznakama geografskog porekla.
Prema podacima Hrvatske gospodarske komore – Sektor za poljoprivredu, prehrambenu industriju i šumarstvo, u Hrvatskoj se godišnje proizvede od 1,2 do 1,4 miliona hektolitara vina. Podaci takođe govore da je posle pristupanja EU značajno porastao uvoz vina (posebno iz trećih zemalja) što se objašnjava ukidanjem nekih administrativnih barijera. Beleži se i rast izvoz vina, ali u znatno manjoj količini.
Za ruralni razvoj 2,4 milijarde evra
– Zahvaljujući zajedničkoj poljoprivrednoj politici EU Hrvatska sada može da računa na 2,4 milijarde evra namjenjenih Programu za ruralni razvoj. Ovih dana dobili smo pismo iz Brisela kojim su nas obavjestili da su sve stavke usaglašene i natječaj za dobijanje sredstava već je raspisan. Mogu reći da je interesovanje poljoprivrednika veliko a posebno je zanimljiv onaj dio koji se odnosi na poljoprivrednike mlađe od 40 godina. Njima se, za pokretanje proizvodnje, beskamatno može odobriti do 50.000 evra, dok oni koji žele da prošire proizvodnju mogu da računaju na bespovratna sredstva u iznosu do 15.000 evra – kaže Zoran Vasić, pomoćnik ministra poljoprivrede u Vladi Hrvatske i poručuje poljoprivrednicima u Srbiji da se ne obeshrabre i da se intenzivno pripremaju za ulazak u EU.
